کل نماهای صفحه

شمارشگر

free counters

فهرست وبلاگ من

صفحات

ه‍.ش. ۱۳۹۵ آذر ۱, دوشنبه

همسانی های پیشوندهای هه وهی در گویش های شمال خلیج فارس و گیلکی و مازندرانی با سومری در کتیبه های آئینی



همسانی های پیشوند های حال و استمراری در گویش های گیلکی و مازندرانی و هرمزگانی و برخی گویشهای شمال خلیج فارس با برخی کتیبه های مذهبی سومری

نشانه 715 در فهرست نشانه های بخش 1 کتاب sumerishce Akkadische und lautwertte …  از  انتون دایمل Anton Deimel که بصورت تصویری یک دایره بزرگ 360 درجه ای را نشان میدهد. در این فهرست  به تنهائی 16 تلفظ مختلف را نشان میدهد. مهمترین تلفظ آن به استناد کار دایمل he میباشد که بصورت خط زیر نویس h نوشته میشود و ما دراینجا بدلیل محدودیت امکانات به نا چار از نشانه ĥ با خط بالا نویس استفاده میکنیم ،که احتمالاً تلفظ "ح "یا "خ "را هم نمایندگی میکند . این نشانه تلفظ های دیگر این نشانه تلفظ های سه گانه ای با نشانه های e ĥi, ĥa4,ĥ نشان میدهد، نشانه a2,ĥ  که از همین نشانه 715 + نشانه  a  949 درست میشود معادل نشانه جمع اشیاء در سومری مانند : GUD-APINha2   "گاوهای نر شخمی " یا E2ha2  " خانه ها"یا UDUha2 " گوسفندان " و "ها " فارسی است ، و چون در زبانهای خوزی و بختیاری و لری صدای صامت "ه " ارزش آوائی ندارد ، دراین گویش ها ما تنها صدای مصوًت "ا" را میشنویم . ولی موضوع a2,ĥ  در اینجا ارتباطی با بحث ما ندارد. ولی بیاد داشته باشیم که بخش اصلی آن همان نشانه 715 است.
مسئله اصلی احتمالاً کاربرد کنونی تلفظ های مختلف نشانه های e ĥi, ĥa4,ĥ در گویش های هرمزگانی ، گیلکی و مازندرانی بصورت های پیشوند تاکید فعل بجای be  در فارسی کنونی و یا پیشوند حال یا ااستمر ار فعل در این گویشها هست ( احتمالاً بختیاری ها نیز در گذشته بسیار دوری در نوشته ها یا زبان گفتاری خود به گونه ای از نوعی h با تلفظ خفیف پیش از e وi پیشوندهای حال و استمرار و تاکید خود استفاده میکردند).
نشانه های دیگر دایمل که هر سه تلفظ بالا را داشته باشند  ، وجود نداردند، و اصولاً برای اشاره به نزدیک یا دوربصورت های he, hu, و  حرف ندا مانند hi-hi, ha-ha   یا راندان حیوانات و یا صفات  کار برد دارند مانند نشانه     HI بمعنی "این" اشاره به نزدیک ،   HI-A " این است"؟ hi-li   " نرم ، لطیف" صفت  یا در عبارت giš-na-hi-iš-tum که برابر گویش شوشتری بمعنی "هیچ چیزی باقی نگذاشتم " یا nam-hi-li بمعنی "لطیفانه " یا عبارت  : kuš-lu2-hi-a " قصاب این است" میباشد.  همه از نشانه 715 دایمل ساخته میشوند ، و هیچیک مفهوم پیشوند فعل را در سومری ندارند.

تنها نشانه ب شماره 271 از دایمل که تلفظ های he2  و hi2 راهم دارد در اندکی از کتیبه های مربوط به گیل گمش و هواوا Gilgameš and Ḫuwawa و دموزی وایننا Dumuzid-Inana وبطور عموم در کتیبه های آئینی افعالی با پیشوند حال و استمرار و حالتی مشابه be  تاکید فعل در فارسی کنونی ؟ نمایش میدهد ، ولی گویش های هرمزگانی وبرخی گویشهای شمال خلیج فارس و مازندرانی و گیلکی علاوه برآن هر سه حالت he, hi  وha برای رماضی و مضارع  تعداد محدودی افعال کا با برخی صامت ها مثل k,d و بندرت g اغاز میشوند هنوز هم در این زبانها رایج اند. مشاهده میشود . نشانه 271 تنها دو صدا ی he2  و hi2 در فهرست لغات دایمل نشان میدهند. و هیچ نشانه دیگری در فهرست لغات دایمل نیز نقش پیشوند فعل را نشان نمی دهند،  از آنجا که فهرست لغات دایمل بر اساسا داده های کتیبه های موجود فراهم شده اند. ولی در گویش های ذکر شده hax  هم وجود دارد.که به احتمال بسیار یک تلفظ دیگر نشانه 271 است .
مثال های موجود از کار برد نشانه بعنوان پیشوند استمرار فعل در کتیبه ها:


den-lil2 he2-da-hul2


cag4 zid-ta e3-a he2-da-an-nu2

gu5-li den-lil2-la2 he2-da-an-nu2

dutu he2-da-an-zu


A praise poem of Šulgi (Šulgi D): t.2.4.2.04
jicJIRI3 u2-URU-u3-[a-ke4 ki he2-dar-dar-re]

A praise poem of Šulgi (Šulgi E): t.2.4.2.05
gag nam-tag2 gu-la he2-da-sig10?


A balbale to Inana (Dumuzid-Inana A): t.4.08.01
za-ra he2-da-an-nu2 he2-da-an-nu2


نشانه   i2ĥ  و ĥe2باز هم به عنوان قید زمان در اول جمله استفاده شده است .
 مثال :  e2-en-na nam-ma  a-an  ĥکه با گویش شوشتری "هنوز آن یکی نمی آید، یا نیامده است "، یا بعنوان ضمیر اشاره به نزدیک ĥe2 بمعنی "این" یا -a  ĥe2" این است" یا –a-an  ĥe2" آن یکی است" ( تذکر سومرشناسان a-an  بصورت am3   که ساختگی است و درست نیست. نشان میدهند.
شاد باشید.


هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر